Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. X

Serwis


Kamień na elewacjach

Kamień na elewacjach

Dobór materiału, normy i przepisy techniczne. Część 3


Zastosowanie kamienia w nowo budowanych obiektach powinno być uwzględnione już na etapie założeń technicznych do projektu i cały późniejszy proces projektowania powinien być temu założeniu podporządkowany.

Jeżeli na etapie założeń technicznych, nie precyzując żadnych szczegółów ani detali, wskazujemy jedynie, jakiego rodzaju kamień (granit, marmur, piaskowiec), jakiego koloru i w którym miejscu zostanie zastosowany, wówczas znacznie więcej informacji przyszłemu wykonawcy musi dostarczyć projekt budowlany czy architektoniczny.

Podstawowa, najważniejsza informacja dotyczy precyzyjnego zdefiniowania zastosowanego kamienia. Należy bezwzględnie pamiętać, że odpowiedzialność za właściwy wybór kamienia dla przyszłego użytkownika spoczywa zawsze i wyłącznie na projektancie. Późniejsze próby obarczenia winą inwestora „bo taki kamień mu się podobał i taki wybrał” lub wykonawcy „bo nie uprzedził o konsekwencjach czy jakości kamienia” są bezpodstawne. Inwestor nie musi się znać na kamieniu, a zadaniem wykonawcy jest realizacja tego, co wymyślił i zaproponował projektant. Podział ról, zadań i pieniędzy w procesie budowlanym jest bardzo konkretny.

Podczas wykonywania projektu musimy zatem określić jednoznacznie nazwę wybranego do realizacji kamienia i dysponować reprezentatywnymi dla tego kamienia próbkami. Napotkać tu można jednak pierwszy problem, bardzo istotny, a dla osób niemających doświadczenia w pracy z kamieniem - niezauważalny. Tylko dla niektórych rodzajów kamienia, głównie granitów, reprezentatywna może być jedna płytka w formacie 30 x 30 cm lub nawet mniejszym. Dla znakomitej większości skał, a zwłaszcza marmurów, gnejsów czy piaskowców, aby wyrobić sobie obraz późniejszej elewacji, z pewnością nie wystarczy jedna próbka.

kamieniarstwo

Przykładowe próbki tego samego kamienia i widok całego slabu.

Bardzo często nawet duże próbki, o powierzchni 1 mkw., nie pozwalają na wyobrażenie sobie, jak wiele różnych niespodzianek kolorystycznych może zdarzyć się w wybranym kamieniu na większej powierzchni. Kamień jest tworem naturalnym i należy przyjmować go takim, jaki jest. Nie można na siłę dopasowywać go do naszych wizji projektowych – to właśnie nasza wizja musi absolutnie dostosować się do tego, co stworzyła natura. W takich sytuacjach warto, przygotowując projekt, zaopatrzyć się w dokumentację fotograficzną obiektów zrealizowanych już wcześniej z wybranego kamienia. Postępując w ten sposób, w wielu przypadkach projektanci zmieniają swoje wyobrażenie o danym kamieniu i zastępują go innym, bardziej przewidywalnym kolorystycznie.

Następna informacja, jaką musi posiadać projekt budowlany, to główne formaty i podstawowe grubości płyt kamiennych zastosowanych w planowanym obiekcie.
W przypadku elewacji kamiennych grubości płyt mogą zostać skorygowane przez wykonawcę po zrobieniu projektu wykonawczego elewacji wraz z wszystkimi obliczeniami statycznymi i dynamicznymi. Do projektanta należy także określenie wielkości fug pomiędzy płytami kamiennymi, jak również ogólne określenie sposobu montowania elementów kamiennych do ścian czy słupów.

Trzecia, bardzo istotna informacja, jaką musi zawierać projekt budowlany, to szczegóły i detale łączenia płyt kamiennych w narożnikach ścian i słupów, a także miejsca styku kamienia z innymi materiałami i elementami budowlanymi.

Żaden projekt budowlany nie jest doskonały. Dlatego w czasie jego realizacji nieodzowny jest nadzór autorski projektanta. Idealne i godne polecenia budowy to takie, gdzie projektant dostępny jest dla wszystkich wykonawców, stale przebywa na wznoszonym obiekcie, w każdej chwili może korygować poszczególne detale projektu bądź też uzupełniać go o nowe.

Szczegółowe projekty wykonawczy i warsztatowy okładzin kamiennych należą natomiast do wykonawcy i powstają w trakcie realizacji inwestycji, tuż przed montażem tychże okładzin.

Oczywiście są one wykonywane na bazie projektu budowlanego i w ścisłej współpracy z projektantem, jako autorem całości, niemniej jednak wymiary koryguje się w oparciu o stan faktyczny z pomiarów na budowie. Projekt warsztatowy jest właściwie wewnętrzną sprawą firmy wykonawczej – na jego podstawie firma wykonawcza przygotowuje do montażu poszczególne elementy kamienne w taki sposób, aby pracownicy montujący kamień na budowie (cięcie, wiercenie otworów montażowych, szlifowanie czy polerowanie boków i krawędzi itp.) mieli do wykonania jak najmniej różnego rodzaju prac warsztatowych. Projekt wykonawczy natomiast określa, gdzie i w jaki sposób poszczególne elementy kamienne powinny być umiejscowione. Oba te projekty powstają równolegle i byłoby dobrze, gdyby zatwierdzali je autorzy projektu budowlanego, zwłaszcza w tych częściach, które mają wpływ na prace innych branż i firm wykonawczych.

Po zakończeniu prac kamieniarskich od wykonawcy oczekuje się jeszcze projektu powykonawczego. Na projekcie powykonawczym wykonawca zaznacza wszystkie elementy przez niego zamontowane, a na zewnątrz niewidoczne, np. rozmieszczenie w elewacji kotw rusztowaniowych.

Obowiązujące normy i przepisy techniczne

W pierwszych latach XXI wieku w Europie trwała bardzo burzliwa dyskusja nad stworzeniem jednolitych i uwzględniających doświadczenia praktyczne norm dla całego przemysłu kamieniarskiego. Mocno zaangażowany w te prace był Związek Kamieniarzy Niemieckich (DNV), który należy do najbardziej pragmatycznych w Europie.

Rzeczpospolita Polska, podpisując w 1991 r. układ o stowarzyszeniu RP ze wspólnotami europejskimi, w art. 74 tego układu zobowiązała się do dostosowania polskiego systemu badań i certyfikacji do wymagań europejskich. Celem jest zmniejszenie różnic w dziedzinie normalizacji i oceny zgodności wyrobów oraz docelowe doprowadzenie do stosowania jednolitych przepisów Unii Europejskiej.

Ciągle jeszcze postępuje sukcesywne wdrażanie dokumentów europejskich regulujących system oceny zgodności wyrobów: dyrektyw oraz norm i przepisów technicznych. W Polsce obowiązuje ustawa o ocenie zgodności, uchwalona przez Sejm RP 28.04.2000 r. (DzU nr 43, poz. 489).
Dotychczas obowiązujące przy ocenie wyrobów z kamienia normy PN są sukcesywnie zastępowane przez postanowienia norm europejskich EN.

Ponadto zasady dopuszczenia wyrobów z kamienia do obrotu i stosowania reguluje ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. oraz rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy.

Za dopuszczone do obrotu i powszechnego stosowania w budownictwie uznane są:
1. Wyroby z kamienia naturalnego, właściwie oznaczone, dla których wydano certyfikat zgodności lub deklarację zgodności producenta z Polską Normą lub aprobatę techniczną.
2. Wyroby z kamienia naturalnego umieszczone w wykazie wyrobów niemających istotnego wpływu na spełnienie wymagań podstawowych oraz wyrobów wytwarzanych i stosowanych według tradycyjnie znanych zasad sztuki budowlanej.

W wykazie wyrobów niemających istotnego wpływu na spełnienie wymagań podstawowych oraz wyrobów wytwarzanych i stosowanych według tradycyjnie znanych zasad sztuki budowlanej znajdują się:
• elementy ścienne kamienne - z wyjątkiem elementów stosowanych w ścianach pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi (od strony wewnętrznej),
• elementy budowlane kamienne obrobione, z wyjątkiem elementów stosowanych w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi,
• brukowiec,
• kostka drogowa,
• krawężniki.

Dopuszczone do jednostkowego stosowania w konkretnym obiekcie budowlanym mogą być także wyroby (w tym kamienie naturalne) wykonane według indywidualnej dokumentacji technicznej, sporządzonej przez projektanta obiektu lub z nim uzgodnionej. Dla tych wyrobów dostawca powinien wydać oświadczenie wskazujące, że zapewniona jest zgodność wyrobu z tą dokumentacją oraz z przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami. Deklarację zgodności z Polską Normą na dany wyrób z kamienia wydaje producent na własną odpowiedzialność, na podstawie wyników badań pełnych (uwzględniając bieżące wyniki badań niepełnych), zgodnie z odnośną normą przedmiotową.

Przedstawione powyżej zasady dotyczą również w całej rozciągłości wyrobów importowanych. W tej sytuacji deklarację zgodności wyrobu może wydać producent po przeprowadzeniu badań zgodnie z właściwą Polską Normą. W przypadku wydania certyfikatu zgodności wyrobu z PN dokument ten powinien być potwierdzony przez właściwą polską jednostkę certyfikującą. Aprobatą techniczną objęte są tylko wyroby nowe, dla których nie opracowano Polskiej Normy. Obecnie wszystkie rodzaje wyrobów z kamienia naturalnego produkowane w Polsce objęte są wymaganiami PN.

Przyjęte w polskich przepisach regulacje dotyczące aprobat technicznych nie odbiegają od zasad unijnych, podobnie jak wprowadzenie wykazu wyrobów wytwarzanych i stosowanych według uznanych zasad sztuki budowlanej. Ustalenia dotyczące atestacji są również podobne w dokumentach polskich. W tym przypadku zasadnicze różnice dotyczą zasad wystawiania przez producenta deklaracji zgodności jako dokumentu dopuszczającego wyrób do stosowania. W polskich przepisach nie funkcjonuje tzw. fabryczna kontrola produkcji realizowana przez producenta ani jej certyfikacja przez jednostkę upoważnioną, polegająca na tzw. badaniach sondażowych próbek pobranych np. na rynku, placu budowy itp.

Jest to zdecydowane zaostrzenie wymagań uzyskiwania certyfikatu oraz wystawiania deklaracji zgodności na zachodzie Europy w porównaniu z przepisami polskimi. Postanowienia europejskie mają na celu eliminację z rynku wyrobów kamiennych niespełniających ustawowych wymagań oraz postanowień norm. Egzekwowanie tych przepisów pomaga walczyć z nieuczciwą konkurencją ze strony firm sprzedających wyroby wątpliwej jakości po niższej cenie.

Sławomir Mazurek

Więcej praktycznych informacji na temat wykorzystania kamienia w budownictwie, w architekturze, także w architekturze krajobrazu i przy urządzaniu ogrodów, znajdziesz, Drogi Czytelniku, w książce M. W. Lorenca i S. Mazurka „Wykorzystać kamień”.
Szczegółowo z tematyką książki można zapoznać się, a także ją kupić, na stronie internetowej: www.WykorzystacKamien.pl.





Zobacz również:


Komentarze:


Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy


Dodaj komentarz na Facebooku

2019-12-16
USD
S: 3,7913
K: 3,8679
CHF
S: 3,8586
K: 3,9366
EUR
S: 4,2281
K: 4,3135