Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. X

Serwis


Marmurowe okna

Marmurowe okna

Beinecke Library na Uniwersytecie Yale.

W celu ekspozycji cennych zbiorów Uniwersytetu Yale, pod koniec lat 50. XX wieku podjęto decyzję o budowie nowego gmachu biblioteki w mieście New Haven, 150 km na północny wschód od Nowego Jorku. Modernistyczny budynek wyrósł pośrodku kampusu w 1963 roku. Zaprojektowany przez Gordona Bunshafta z pracowni architektonicznej Skidmore, Owings and Merrill (projektantów drapaczy chmur Rondo 1 w Warszawie, Sears Tower w Chicago oraz Freedom Tower w Nowym Jorku, która powstanie na miejscu budynków World Trade Center) jest jednym z największych na świecie, przeznaczonych tylko i wyłącznie do ekspozycji rzadkich pism i druków. W kolekcji biblioteki znajduje się m.in. egzemplarz Biblii Gutenberga, największe na świecie archiwum pism Witolda Gombrowicza, zbiory Zbigniewa Herberta i Czesława Miłosza.

Trzycentymetrowej grubości marmurowe płyty zamiast szklanych szyb wkomponowane w granitowe ramy. Wszystko po to, by 180 tysięcy manuskryptów i starodruków mogło być eksponowanych bez obaw przed szkodliwym działaniem naturalnego światła.

nagrobki
f oto: Nadziemna część Beinecke Library na Uniwersytecie Yale w New Heaven150 km na północny wschód od Nowego Jorku

Zadanie ochrony wystawionych woluminów zmusiło projektanta do zastąpienia tradycyjnych szyb, materiałami filtrującymi dzienne światło. Powoduje ono bowiem blaknięcie tuszu i rozpad papieru. Początkowo przewidziano zastosowanie marmuru onyksowego, jednak niemożność zamówienia tak dużej partii, spowodowała poszukiwania innego materiału. Wybrano marmur, który podobnie jak inne skały półprzeźroczyste, jako „szyby” stosowany był już starożytności. Zastosowany Montclair Danby, półprzeźroczysty, jasny marmur z zielonymi inkluzjami, pochodzi z kamieniołomów w graniczącym z Kanadą amerykańskim stanie Vermont.


foto: Marmur Montclair Danby

Eksploatację złóż marmuru w stanie Vermont rozpoczęto ok. 1785 roku (kamieniołom w miasteczku Dorset jest uznawany za najstarszy na terenie Ameryki Północnej). Kamieniołom Danby, należący do Vermont Marble Co. zalicza się do największych podziemnych kamieniołomów marmuru na świecie (sześć poziomów, ok. 1,5 km długości). Oprócz wspomnianej odmiany Montclair Danby, wydobywa się tu również Imperial Danby (złote inkluzje), Royal Danby (szaro-niebieskie), Meriposa Danby (zielone), Riverside Danby (złoto-szare), Olimpian White Danby, Mountain White Danby, Crystal Stratus Danby (jasnożółty marmur z brązowymi inkluzjami) i Appalachian Greek Danby (jasnozielony z ciemnozielonymi inkluzjami). Najpopularniejszy z nich, Imperial Danby, zastosowany był pierwotnie w fasadzie sklepu Tiffany’ego przy 5. Alei w Nowym Jorku i jako budulec Amfiteatru Pamięci na Cmentarzu Narodowym Arlington, gdzie spoczywają m.in. żołnierze amerykańscy polegli na frontach pierwszej i drugiej wojny światowej.

kamieniarstwo
Foto: Fasada Beinecke Library na tle zabytkowego Wydziału Prawa Uniwersytetu Yale

Naziemna część biblioteki, zaprojektowana jako prostopadłościan o bokach w proporcjach 3-2-1 (15 płyt Montclair Danby) osadzona jest na pionowym rdzeniu budynku, służącym jako pięciokondygnacyjny regał oraz podparta czterema narożnymi blokami granitu, w taki sposób, że posadzka gmachu unosi się powierzchnią otaczającego go placu na wysokości ok. trzech metrów. Marmurowe płyty fasady osadzone są w ramach z jasnoszarego granitu Woodbury.

blaty kuchenne
f oto: Wnętrze biblioteki. Po lewej, stojące przy marmurowych oknach, gabloty z najciekawszymi eksponatami.

Kwadratowymi granitowymi płytami o boku 133 cm wyłożony jest też plac, nad którym wznosi się gmach główny, stanowiący jednocześnie dach trzech podziemnych kondygnacji Beinecke Library. Najwyższa podziemna kondygnacja, w której znajduje się czytelnia, rozświetlona jest zewnętrznym światłem, wpadającym do jej wnętrza przez okna wejścia do biblioteki i dziedzińca. Zarówno wejście, jak i dziedziniec znajdują się poniżej poziomu placu. Na ścianach dziedzińca zastosowano ten sam granit Woodbury. Sam dziedziniec wyłożony jest płytami z wspomnianego marmuru Royal Danby. Zaprojektował go, jako kamienny ogród, japoński rzeźbiarz Isamu Noguchi, umieszczając w nim trzy geometryczne symbole – koła (słońce), sześcianu (los człowieka) i piramidy (ziemia) – wszystkie wykonane z marmuru Royal Danby w mieście Rutland, 23 km na północ od kamieniołomu Danby.

kamieniarstwo

Powierzchnia placu, będącego jednym z najpopularniejszych miejsc na kampusie Yale, zniszczona m.in. mechanicznym odśnieżaniem, została wymieniona w 2004 roku. Starta, popękana i pokruszona nawierzchnia nie odprowadzała dobrze wody, co zagrażało części zbiorów, umieszczonej w podziemnych kondygnacjach biblioteki. Za renowację i przebudowę placu odpowiadała firma Olin Partnership z Filadelfii. Blisko 30 proc. płyt z granitu Woodbury przewieziono do Kanady, do firmy Granicor Inc., gdzie zostały oczyszczone i wypolerowane. Następnie wykorzystano je na podwyższonych przez Olin Patrnership fragmentach placu. Pozostałe 70 proc. płyt, w zamierzeniu architektów ułożonych na dotychczasowym poziomie, wymieniono na nowe, pochodzące z tego samego kamieniołomu Woodbury.

Przed renowacją, za drenaż placu odpowiadały płyty z czarnego gabra Peribonka, cechującego się niską nasiąkliwością, wydobywanego przez wspomniany Granicor. To płyty z Peribonki najbardziej ucierpiały podczas eksploatacji placu. Wymienione, na przebudowanym placu pełnią swoją dotychczasową rolę. Dodatkowo zostały wykorzystane jako siedziska na kamiennych ławach, które pojawiły się na placu po przebudowie. Oparcie tych kamiennych ław zostało wykonane z odnowionych płyt granitu Woodbury.

Peribonka (Cambrian Black, Canadian Black), zwana czarną perłą kanadyjskich granitów, wydobywany jest przez Granicor Inc. nad brzegami jeziora św. Jana w kanadyjskim stanie Quebek. Eksploatację złoża Alma rozpoczęto 1922 roku. Mimo że zakład został dwukrotnie zniszczony przez pożar, firma stawała na nogi. W tej chwili jest jednym z najbardziej liczących się dostawców granitu w Ameryce Północnej. W ofercie firmy znajdują się min. granity: Abyss Greek, Acajou, Adobe, Autumn Brown, Polychrome, Prairie Greek, Snow White, Tadoussac.

Szymon Paź




Zobacz również:


Komentarze:


Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy


Dodaj komentarz na Facebooku

2020-10-27
USD
S: 3,8362
K: 3,9136
CHF
S: 4,2280
K: 4,3134
EUR
S: 4,5318
K: 4,6234